Inspiracje, pierwowzory, poprzedniczki, rówieśniczki i prototypy lalki BLYTHE

tekst: Olga Zazie Gromek "Inspiracje, pierwowzory, poprzedniczki, rówieśniczki i prototypy lalki Blythe" w: BLYTHEOPEDIA

przygotowano na podstawie anglojęzycznych materiałów i zdjęć dostępnych w Internecie


before_blythe_blytheopedia_zazie

Oryginalna lalka Blythe, produkowana potem przez amerykańską firmę Kenner,
została stworzona w legendarnym studio designerskim Marvin Glass and Associates

marvin_glass_toys_industry

podczas współpracy trojga słynnych projektantów zabawek: Roubena Terziana, Godona Barlowa i Alison Katzman.

Najpierw Rouben Terzian zaprojektował ruchomy mechanizm oczny z myślą o zabawkowym psie,
ale Gordon Barlow szybko przekonał go, że tego rodzaju oczy o wiele lepiej sprawdzą się u lalki.
To prawdopodobnie z tego okresu pochodzi – widoczna na poniższych zdjęciach –
prototypowa główka lalki z pracowni Terziana & Barlowa:

zazie_blytheopedia_blythe_doll_prototype_03

Zdecydowanie nie jest to finalna wersja mechanizmu – widzimy tu jeden kolor tęczówek,
zaś położenie gałki ocznej i kąt patrzenia regulowane są dźwignią umieszczoną z tyłu głowy lalki.
Kształt głowy oraz forma faceplate’u (czyli części twarzowej) także stanowią zaledwie zarys późniejszej realizacji.

kenner_prototype_document   Na podstawie notatki znalezionej po latach
w pracowni twórców lalki Blythe
możemy również wnioskować, że
początkowo planowano stworzenie
czterech różnych wersji lalki
z ruchomym mechanizmem
jednokolorowych oczu:

 

BLYTHE o brązowych włosach i brązowych oczach
KARESS o czarnych włosach i fioletowych oczach
WILLOW o rudych włosach i zielonych oczach
SKYE o blond włosach i niebieskich oczach

Jednak unikalny mechanizm oczu stanowił zaledwie połowę fenomenu lalki Blythe –
o jej oryginalności decydowała bez wątpienia twarz.
Projektantką odpowiedzialną za „urodę” lalki Blythe –
kształt jej głowy, twarzy, ust i nosa – była Alison Katzman.

alison_katzman_blythe_doll

Katzman stanęła przed nie lada wyzwaniem, bo zaprojektowany przez Terziana i Barlowa
precyzyjny mechanizm oczny wymagał dużej i odpornej na uszkodzenia głowy.
Z kolei ówczesne trendy panujące w segmencie popularnych lalek modowych –
takich jak Barbie, Sindy czy Petra – akcentowały drobną, proporcjonalną i kobieca sylwetkę lalki.
Czy ten dysonans pomiędzy wielką dziecięcą głową o ogromnych oczach
i smukłym delikatnym ciałkiem w stylu Barbie był w ogóle do pogodzenia?

 

☛ „Wielkie oczy” Margaret Keane

Wiele źródeł podaje, że bezpośrednią inspiracją przy tworzeniu wyglądu Blythe
była dla Alison Katzman twórczość amerykańskiej malarki – Margaret Keane,
która kreowała nieco odrealnione, baśniowe portrety wielkookich dzieci, kobiet i zwierząt.

zazie_blytheopedia_blythe_doll_margaret_keane

Wielkie, tajemnicze oczy o intensywnym spojrzeniu stały się w latach 60. i 70. znakiem rozpoznawczym jej twórczości,
której autorstwo przez długi czas przypisywał sobie mąż artystki – Walter Keane.

big_eyes_burton

Osobliwą historię tego małżeństwa oraz artystycznej mistyfikacji
opowiada film Tima Burtona „Big Eyes” (2014)

 

☛ Betty Boop i kolorowe soczewki kontaktowe

Jednak wbrew tej popularnej i powtarzanej po wielokroć wersji o inspiracji bohaterami
obrazów Margaret Keane, sama Alison Katzman przyznała w 2014 roku
(w czasie spotkania z fanami podczas Blythecon Seattle),
że jej główną inspiracją była Betty Boop:

Betty-boop-opening-title

MaxFleischer-MaeQuestel-Betty

Seksowna Betty była bohaterką filmów animowanych,
stworzoną w 1930 roku przez Grima Natwicka
dla wytwórni Fleischer Studios i Paramount Pictures.

questel

Jej nieproporcjonalnie duża głowa, drobne kształtne ciałko oraz wielkie oczy
nadawały jej modny ówcześnie styl  słodkiej kobiety-dziecka,
uosabiany idealnie przez aktorkę Mae Questel, której uroda
była nie tylko pierwowzorem animowanej Betty Boop,
ale artystka także użyczyła jej swojego głosu
w kilkudziesięciu krótkometrażowych filmikach.

 

Z kolei barwione szkła kontaktowe nastoletniej córki Alison Katzman
stały się dla projektantki inspiracją do zaproponowania konstruktorom
różnokolorowych oczu lalki Blythe, które można by było dowolnie zmieniać.

contact_lenses_photo_filters_blytheopedia

Katzman wspomina, że stworzyła papierowy mock-up lalki z przesuwanymi kolorowymi filtrami fotograficznymi
w miejscu oczu – i w tej wersji przedstawiła swój pomysł współpracownikom ze studia Marvin Glass & Assiociates.

To wystarczyło, by Gordon Barlow, główny inżynier studia Marvin Glass zaprojektował obrotowy cylinder
wyposażony w cztery kolorowe tęczówki, zmieniające się za pociągnięciem sznureczka
umieszczonego z tyłu głowy lalki Blythe. Ostateczny kształt lalczynej twarzoczaszki
bazował na gipsowych i żywicznych odlewach (moldach)

kenner_prototype_6 kenner_prototype_mold

Koniec końców projektanci dokonali swoistej fuzji wszystkich wersji lalki (Blythe, Karess, Willow i Skye),
tworząc jedną Blythe o czterech różnych kolorach tęczówek,
na co pozwalał odpowiednio zmodyfikowany mechanizm oczny.

zazie_blytheopedia_blythe_doll_prototype04

W 1973 r., a więc tuż po wyprodukowaniu przez firmę Kenner pierwszej serii lalek Blythe,
udoskonalony mechanizm oczny Terziana i Barlowa został zgłoszony do urzędu patentowego.
W opisie patentu czytamy już o rotacyjnie zmieniających się kolorach oczu
pod zamykającymi się na ten moment powiekami.

zazie_blytheopedia_blythe_doll_prototype

O tym, czy faktycznie mechanizm oczy Blythe
autorstwa Barlowa i Terziana był tak nowatorski,
jak zapewniał jego producent – amerykańska firma Kenner –
można by dyskutować bez końca.

Wystarczy wspomnieć, że już na początku lat 50.XX wieku
angielska firma Pedigree Toys wprowadziła na rynek lalki o ruchomym
mechanizmie oczu – zerkające na boki, kiwające głową podczas chodzenia.

pedigree_toys_doll

[o lalkach z serii Pedigree Dolls niebawem przeczytasz TUTAJ – klik!]

 

O oryginalność Blythe’owego looku – okrągłej twarzy dziecka o wielkich przerażonych oczach –
także można się spierać. W latach 60. i 70. XX wieku powstało wiele lalek,
które bez problemu mogłyby zostać potraktowane jako protoplastki naszej Blythe.

 

☛ Bradley’s Satin Dolls

bradley_dolls

Ot, chociażby seria dekoracyjnych lalek Bradley’s Dolls
produkowanych w Japonii i Korei od 1954 do 1984 roku,
kiedy to amerykańską firmę Bradley wykupił koncern Hasbro,
który ostatecznie zaprzestał ich produkcji.

bradley_dolls

Lalki Bradley zdecydowanie nie były zabawkami, lecz pełniły funkcję
buduarowej dekoracji. Ich głowy i popiersia wykonane były z pianki styropianowej
obciągniętej gładką satyną, delikatny korpus był tekturowy,
a miękkie kończyny – artykułowane na drucikach – także były satynowe.
Główną rolę grały ich stroje – bogato zdobione, stylistycznie wysmakowane,
dopracowane w każdym detalu. Ot, takie eleganckie mini-manekinki
w sam raz do garderoby czy kobiecego saloniku.

Co jednak zwraca uwagę – to nieproporcjonalnie duże głowy osadzone na cienkich szyjkach,
krągłe rumiane policzki, rysy twarzy i charakterystyczne ułożenie
wielkich ciekawskich oczu, które zdają się nas bez przerwy obserwować…

 

☛ Susie Sad Eyes

Ta pełna uroku 8-calowa laleczka z taniego winylu produkowana była w latach 60. i 70. XX wieku
w Hong Kongu przez kilka różnych firm i pod różnymi nazwami,
przez co jej poszczególne wersje różniły się nieco od siebie.

Pierwszą wersją tej lalki był prawdopodobnie model “Sad Eyes Doll” –
szatynka o niezbyt długich włosach ubrana w sukieneczkę-bezrękawnik w kropki
(w kolorze czerwonym, granatowym lub zielonym), z białą bluzeczką pod spodem,
białymi rajstopkami i czarnymi bucikami…

sad_eyes_dolls

Później pojawiły się kolejne wcielenia smutnookiej lali – już jako “Susie Sad Eyes” –
o nieco zmodyfikowanym moldzie twarzowym, w trzech wersjach kolorystycznych fryzury
(czarne, brązowe i blond włosy) oraz niezliczonych wariantach kolorystycznych swojej sukieneczki.

Następna była już “Susie Slicker” w szykownej ceratowej pelerynie przeciwdeszczowej
oraz prawdziwy rarytas wśród kolekcjonerów – wersja czarnoskórej “Susie Soul Sister
występującej w rozmaitych sukieneczkach i dodatkach.

Mimo wielu wersji i wcieleń – jeden element Susie wciąż pozostawał niezmienny:
jej wielkie, smutne i jakby przepełnione łzami oczy.

 

☛ Little Miss No Name

Nastrój i samopoczucie kolejnej protoplastki Blythe nie pozostawia nam żadnych złudzeń –
Little Miss No Name (The Doll With The Tear) to bez wątpienia najsmutniejsza laleczka świata.

little_miss_no_name

Opuszczona przez wszystkich, zziębnięta i zapłakana sierotka w łachmanach,
błąkająca się boso po mieście pogrążonym w ciemności, w zawiei i zamieci śnieżnej.
No serce pęka na widok tej dziewczynki.

littlemissnoname

Skojarzenie z andersenowską „Dziewczynką z zapałkami” jest jak najbardziej na miejscu,
ale nie da się ukryć, że bezpośrednią inspiracją dla twórców Little Miss No Name
były prace malarskie Margaret Keane z lat 50.XX wieku – podobieństwo jest wręcz uderzające:

littlemissnoname

Smutna laleczka Little Miss No Name została stworzona w 1965 roku
przez zabawkarski koncern Hasbro i stanęła w wyraźnej opozycji wobec wszystkiego,
co istniało ówczesnie na dziecięcym rynku.

W czasach, gdy największe triumfy święciła piękna i uwielbiana przez wszystkich Barbie
z przyjaciółkami, Kenem, samochodem i domem na słonecznych plażach Malibu –
mała bezdomna i zapłakana sierotka miała według Hasbro
podbić serca małych Amerykanek, biorąc je na litość i prosząc o miłość.

Little-Miss-No-Name

Niestety Little Miss No Name przegrała z kretesem – w 1965 roku wszyscy woleli
zamiast niej kupować dużo droższe rumiane bobasy, wystrojone królewny
i uśmiechnięte Barbiez koniem, Kenem i kabrioletem.

little_miss_no_name_dutch_chocolate

Nie powiodła się nawet apelująca do uczuć wyższych kampania promocyjna na opakowaniach
rozpuszczalnej czekolady Borden’s – ani znaczna przecena, ani przejmujące teksty
nie były w stanie skruszyć kamiennych serc amerykańskich dziewczynek.
Little Miss No Name przetrwała na rynku zaledwie rok, a potem zniknęła
w labiryntach wielkiego miasta Barbie.

Zaledwie 7 lat później powstaje nasza Blythe.
Czy po tylu niepowodzeniach swoich wielkookich protoplastek
dyniogłowa dziewczynka o „zaskakującym spojrzeniu”
ma w ogóle szanse na sukces?
Plany były wielkie, a rynek bardziej niż kapryśny.

☛ Pierwsza (i jedyna) linia lalek i dodatków
Blythe by Kenner z 1972 roku
prezentowała się następująco:

kenner_blythe

 

kenner_blythe_line

więcej o oryginalnej linii lalek i dodatków
Blythe by Kenner z 1972 roku
przeczytasz TUTAJ [klik!]

 kenner_blythe_stripe

 

 

 

więcej o lalkach Blythe przeczytasz tutaj:

blytheopedia_banner_02

 

 

Przepraszam. Wybacz mi. Kocham Cię. Dziękuję.

skomentuj przez Disqus ↑    lub    zjedź na sam dół strony ↓ i skomentuj ‚normalnie’ ;)

6

6 myśli na temat “Inspiracje, pierwowzory, poprzedniczki, rówieśniczki i prototypy lalki BLYTHE

Dodaj komentarz